Kitap, iki bölümden oluşmaktadır: "Mağaranın Dışı" ve "Mağaradakiler".
Birinci bölümde, Cemil Meriç, entelektüellik kavramını ve Rusya'daki entelektüel birikimi ele alır. Entelektüelleri, şairlere, yazarlara, sola ve sağa göre tanımlar ve bu tanımların üzerine kendi yorumlarını ekler. Ayrıca, sofist, rahip, filozof ve intelijansiyanın tarihsel gelişimini ve bugünkü durumlarını inceler.
İkinci bölümde, yazar, Türk aydınını analiz eder. Islahat, ihtilal, inkılap ve revolution kavramlarını yorumlar. Atatürk'ün inkılap tanımını değerlendirir ve ihtilali, bir şeyin esasından vazgeçerek yerine yenisinin konulması; inkılabı ise bir şeyin aslını muhafaza ederek başka bir kalıba girmesi olarak tanımlar.
Kitabın genelinde, aydınların toplum üzerindeki rolü, entelektüellerin kapitalizme bakışı ve aydın-iktidar ilişkileri gibi konular işlenir.