"Eşkıya İninde" adlı Hüseyin Rahmi Gürpınar kitabının özeti şu şekildedir:
Konak hayatının konforuna alışmış Nefi Bey ve kayınbiraderi Hikmet Enis, uşakları Murtaza'yı da yanlarına alarak Değirmendere'deki çiftliklerini kontrol etmek üzere yola çıkarlar.
Dağ yollarını tırmanmaya başladıkları sırada eşkıyalar tarafından kaçırılır ve alıkonulurlar. Bu macerada onlarla aynı kaderi paylaşan başka tutsaklar da vardır. Eşkıya çeteleri arasında el değiştiren kahramanlar, defalarca ölümle burun buruna gelir, vahşice cinayet ve tecavüzlere şahit olurlar.
Romanda, eşkıya zulmünden sadece tutsakların değil, yıllarca süren savaşlarda hırpalanmış olan Anadolu halkının da mağdur olduğu anlatılır. Nefi Bey ve diğer tutsakların soluk kesen macerası anlatılırken, alttan alta İstanbul hükümetine yönelik eleştiriler de yer alır.